ایران دارای تاریخ و قدمت چند هزار ساله است. این کشور یکی از غنیترین کشورهای جهان از نظر تاریخ و فرهنگ است. در سرتاسر ایران، مناطق تاریخی و دیدنی زیادی وجود دارد که برخی از آنها در فهرست میراث جهانی یونسکو نیز ثبت شدهاند. در ادامه با مجله گردشگری آس گردش همراه باشید تا به معرفی برخی از مهمترین مناطق تاریخی و دیدنی ایران بپردازیم.
مناطق تاریخی مهم ایران
مکان های تاریخی و دیدنی کشورمان ایران بسیار زیاد هستند. می توان گفت جای جای ایران تماشایی و زیبا است و نمی توان تمام آنها را در یک مقاله گنجاند؛ اما ما می خواهیم در ادامه به برخی از مهمترین جاذبه های تاریخی ایران اشاره کرده و آنها را تا حدودی برای شما معرفی کنیم.
تخت جمشید
نام اصلی تخت جمشید پارسه است که به معنای سرزمین پارسه ها شناخته می شود. تخت جمشید یکی از مکانهای دیدنی استان فارس است. این مکان در سال ۵۱۸ پیش از میلاد توسط داریوش بزرگ ساخته شد و از آن به بعد یکی از مهمترین نمادهای تاریخ باستان ایران به شمار می رود. البته پادشاهان بعدی هخامنشی، مانند خشایارشا و اردشیر اول، بخشهایی به آن افزودند.
تخت جمشید در استان فارس، نزدیک شهر مرودشت و حدود 60 کیلومتری شیراز قرار دارد. این مکان تاریخی بر روی سکویی سنگی بهبلندی حدود 15 متر ساخته شده است و دارای پلکانهای عظیم، تالارهای ستوندار و کندهکاریهای بینظیر روی سنگ است. برای ساخت این مکان از سنگهای تراشخورده عظیمی که بدون ملات روی هم چیده شدهاند، استفاده شده است. معماری این مکان ترکیبی از هنر بابلی، ایلامی، ماد و ایرانی است؛ اما سبک غالب آن کاملاً ایرانی است.
این مکان باشکوه در سال ۳۳۰ پیش از میلاد، توسط اسکندر مقدونی به آتش کشیده شد. اسکندر پس از فتح ایران، تخت جمشید را آتش زد؛ برخی علت این کار را انتقامی سیاسی و برخی حرکتی نمادین می دانند
جالب است بدانید که هنوز هم تخت جمشید نماد اقتدار، معماری، هنر و وحدت اقوام در امپراتوری هخامنشی است. این مکان در سال ۱۹۷۹ میلادی، به عنوان میراث جهانی یونسکو ثبت شد.
مهمترین بخشهای تخت جمشید
- پلکان بزرگ ورودی: با حجاریهای مربوط به صف فرستادگان ملتهای مختلف که برای پادشاه هدیه آوردند.
- دروازه ملل: ورودی باشکوهی که همه ملتها از آن عبور میکردند؛ این دروازه توسط خشایارشاه ساخته شد.
- تالار آپادانا: تالار پذیرایی شاهنشاه بوده و دارای ۷۲ ستون عظیم می باشد که امروزه تنها تعدادی از آنها باقیمانده است
- تالار صدستون: محل برگزاری جلسات رسمی بود.
- کاخ داریوش، خشایارشا، اردشیر: بخشهای اختصاصی شاهان که در آن اقامت داشتند.
- گور دخمههای سنگی: متعلق به برخی از شاهان هخامنشی بود که بر کوه مشرف به تخت جمشید قرار دارد.
بهترین زمان سفر
برای بازدید از این مکان تاریخی می توانید بهار و پاییز را انتخاب کنید؛ زیرا دارای آب و هوای معتدلی است. امکانات این مکان شامل راهنمای گردشگری، موزه تخت جمشید، مسیرهای پیادهروی و نورپردازی شبانه (در برخی مناسبتها) است.
پاسارگاد
این مکان پایتخت نخستین امپراتوری ایران بود. پاسارگاد در استان فارس، نزدیک شهر سعادتشهر و حدود 130 کیلومتری شیراز قرار دارد. شما می توانید در هنگام بازدید از تخت جمشید از این مکان نیز دیدن کنید، زیرا پاسارگاد تنها حدود 70 کیلومتر با تخت جمشید فاصله دارد.
پاسارگاد در حدود سال ۵۵۰ پیش از میلاد به دستور کوروش بزرگ، بنیانگذار سلسله هخامنشی ساخته شد. این شهر پایتخت نخستین شاهنشاهی ایران و مرکز اداری و آیینی دوران کوروش بود. نام «پاسارگاد» احتمالاً از نام قبیلهای پارسی به نام پاسارگاده گرفته شده است. این مکان نزدیک به مسیر تخت جمشید در شیراز است.
مهمترین بخشهای پاسارگاد
آرامگاه کوروش بزرگ
مهمترین و معروفترین سازه در پاسارگاد رامی توان آرامگاه کوروش دانست. این مکان از سنگهای عظیم سفید آهکی ساخته شده و شامل سکویی پلکانی ۶ طبقه و یک اتاقک ساده در بالای آن است. طراحی آرامگاه از معماری ایلامی، لیدیایی و مادی الهام گرفته است. اسکندر مقدونی پس از فتح ایران، با احترام از آرامگاه بازدید کرد.
کاخهای کوروش
این کاخ شامل چند بنای مجزا، از جمله کاخ دروازه، کاخ پذیرایی و کاخ اختصاصی است. ستونهای بلند، کندهکاریهای سنگی و طرحهای هندسی دقیق روی کاخ این مکان را بسیار باشکوه تر کرده است.
باغ شاهی
این باغ یکی از نخستین نمونههای طراحی باغ ایرانی است که الگویی برای باغهای ایرانی در دوران بعد شد.
سنگنگاره انسان بالدار
نقش برجستهای از یک پیکر انسانمانند با بال و تاج است. مشخص نیست که این تصویر نماد چه چیزی است؛ برخی آن را کوروش یا نماد فرشته نگهبان میدانند.
حصار دفاعی و برجهای دیدهبانی
نشان از نقش نظامی و امنیتی این پایتخت تاریخی دارد. پاسارگاد مظهر تساهل دینی، حکمرانی عادلانه و بنیانگذاری تمدنی چندقومیتی است. این مکان در سال ۲۰۰۴ میلادی به عنوان میراث جهانی یونسکو ثبت شد. آرامگاه کوروش سمبل حقوق بشر، آزادی ادیان و اندیشه دانسته میشود.
بهترین زمان سفر
بهترین زمان سفر بهار به پاسارگاد در ماه های فروردین و اردیبهشت یا پاییز (مهر و آبان) است.
نقش رستم
نقش رستم در استان فارس، حدود ۵ کیلومتری شمال غرب تخت جمشید (مرودشت) قرار دارد. این منطقه در دامنه کوهی بزرگ واقع شده و نقشهای سنگی و آرامگاههای بزرگان هخامنشی و ساسانی در آن کنده شدهاند. این مکان از بزرگترین مراکز تاریخی ایران است که قدمت آن به دوران هخامنشی و ساسانی بازمیگردد. این منطقه ترکیبی از آرامگاههای شاهان، سنگنگارههای تاریخی و آتشکدههای زرتشتی است.
اجزای مهم نقش رستم
آرامگاههای هخامنشی: چهار آرامگاه سنگی کنده شده در دل کوه وجود دارد که هرکدام به شکل یک صلیب با نمایی باشکوه هستند. نمای هر آرامگاه دارای نقش برجستههایی از شاهنشاه در حال برگزاری مراسم و حضور خدایان است. این آرامگاه ها شامل:
- آرامگاه داریوش بزرگ
- آرامگاه خشایارشا
- آرامگاه اردشیر یکم
- آرامگاه خشایارشا دوم
نقش برجستههای ساسانی: نقش رستم شامل چند نقش برجسته بزرگ از دوران ساسانی است که نشاندهنده قدرت سیاسی و مذهبی ساسانیان هستند. این نقش ها بر روی دیواره کوه کنده شده و شامل موارد زیر است:
- نقش پیروزی شاپور اول بر والریانوس (امپراتور روم) که او را به اسارت گرفته است.
- نقشهای تاجگذاری شاهان ساسانی مانند اردشیر یکم و شاپور اول.
- صحنههایی از مراسم مذهبی و نبردهای تاریخی
آتشکده ساسانی: در نزدیکی آرامگاهها، بقایایی از یک آتشکده زرتشتی وجود دارد که اهمیت مذهبی نقش رستم را نشان میدهد. این آتشکده محل نگهداری آتش مقدس بوده است.
ارگ بم
ارگ بم بزرگترین سازهٔ خشتی جهان است که در استان کرمان قرار دارد. قدمت این مکان تاریخی به دوران هخامنشیان (بیش از 2000 سال قبل) میرسد. این ارگ تاریخی شامل دیوارهای بلند، برجها، خانهها و یک قلعه مرکزی می شود. ارگ بم در گذشته نقش مهمی در مسیر جاده ابریشم داشت. این مکان در سال ۲۰۰۳ بر اثر زلزله به شدت آسیب دید، اما دوباره بازسازی شد. این بنا در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده و نمادی از معماری سنتی و تمدن کهن ایران بهشمار میرود. گردشگران زیادی از سراسر جهان برای دیدن ارگ به بم سفر میکنند.
چغازنبیل
چُغازَنبیل یک زیگورات باستانی و از مهمترین آثار تمدن ایلامی است که در نزدیکی شهر شوش در استان خوزستان ایران قرار دارد. این بنا حدود ۳۲۰۰ سال پیش ساخته شد. چغازنبیل به عنوان اولین مکان ایرانی در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد. این زیگورات دارای ساختاری پلکانی و معماری منحصر به فرد خشتی است. نام «چغازنبیل» بهمعنای «سبد وارونه» است.
شهر تاریخی یزد
شهر زیبای یزد یکی از کهن ترین شهرهای ایران است که در دل کویر و استان یزد قرار دارد. این شهر به خاطر معماری خشتی، بادگیرها، کوچههای باریک و خانههای گلیاش شهرت جهانی دارد. یزد قدمتی چند هزار ساله دارد و در گذشته به عنوان مرکز زرتشتیان ایران شناخته میشد. این شهر در سال ۲۰۱۷، به عنوان اولین شهر تاریخی ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد. معماری یزد نمونهای زنده از سازگاری انسان با طبیعت خشک و بیآبوعلف کویر است.
جاذبههای مهم یزد
- آتشکده زرتشتیان
- دخمهها
- مسجد جامع یزد
- میدان امیرچخماق
- قناتهای زیرزمینی
تخت سلیمان
تخت سلیمان یکی از اسرارآمیزترین جاهای تاریخی ایران است که در استان آذربایجان غربی و نزدیکی شهر تکاب قرار دارد. این مکان در دوران ساسانیان مرکز مذهبی، فرهنگی و سیاسی بوده و آتشکده آذرگشنسب که مخصوص شاهان و ارتش بود، در آن قرار داشته است. در وسط این محوطه، یک دریاچه طبیعی با آب زلال وجود دارد. اطراف دریاچه، بقایای معابد، کاخها و دیوارهای عظیم دیده میشود. افسانههایی وجود دارد که نام این محل از حضرت سلیمان گرفته شده است. این مجموعه در سال ۲۰۰۳ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است.
آرامگاه دانیال نبی
این مکان در شهر شوش، استان خوزستان قرار دارد و یکی از زیارتگاههای مهم مذهبی و تاریخی کشور به شمار میرود. دانیال یکی از پیامبران بنیاسرائیل بود که در زمان پادشاهی بختالنصر زندگی می کرد. بنای آرامگاه شبیه گنبدی هرمیشکل و آجری است که از نظر معماری بسیار خاص و منحصر بهفرد است. این گنبد به سبک معماری اسلامی ساخته شده و در کنار رودخانه شاوور قرار دارد. آرامگاه دانیال نبی هم برای مسلمانان و هم برای یهودیان جنبه مقدس دارد و سالانه زائران و گردشگران زیادی از آن بازدید میکنند.
سخن پایانی
در این مقاله سعی کردیم معروفترین مناطق تاریخی ایران را معرفی کنیم. امیدواریم این مطلب برای شما مفید بوده باشد. از مناطق دیدنی و تاریخی ایران می توان به آرامگاه دانیال نبی در شوش، تخت سلیمان در شهر تکاب، ارگ بم، چغازنبیل در خوزستان، تخت جمشید و پاسارگاد در شیراز و… اشاره نمود.
